1908 -2006

W przeddzień tegorocznego Święta Pracy zmarł wybitny ekonomista John Kenneth Galbraith, emerytowany profesor Harvard University w Cambridge, znany w świecie jako autor wielu prac naukowych i książek, jak np. „Społeczeństwo obfitości” (The Affluent Society) i „Kultura szczęśliwości” (The Culture of Contentment), Ekonomia w perspektywie – krytyka historyczna (Economics In perspective. A critital View). Był m.in. prezesem Amerykańskiego Stowarzyszenia Ekonomicznego, ambasadorem USA w Indiach i doradcą amerykańskich prezydentów z Partii Demokratycznej, w tym Franklina Roosvelta. Twierdził, że warunkiem równowagi systemu gospodarczego państwa jest osiągnięcie standardów społeczeństwa intelektualnego Ostrzegał przed dominacją korporacji międzynarodowych i transnarodowych.

W Polsce, szczególnie w naszym Towarzystwie zyskał uznanie jako autor ksiązki pt. „Godne społeczeństwo - program troski o ludzkość”. Był tym ekonomistą, do którego Prezes PTE w 1998 roku zwrócił się z propozycja wydawniczą, inaugurującą we współpracy z Domem Wydawniczym BELLONA „Bibliotekę Myśli Ekonomicznej PTE”. Wtedy, w słowie wstępnym do wydania polskiego tej ksiązki prof. Z. Sadowski napisał o Autorze, że „od dawna poszukuje odpowiedzi na pytanie, jak zwalczać wady systemowe w funkcjonowaniu gospodarki i społeczeństwa, jak łączyć dążenia do siły ekonomicznej z troska o potrzeby społeczne obywateli”. Od 1999 roku tę właśnie książkę włączyliśmy do literatury podstawowej Olimpiady Wiedzy Ekonomicznej. W recenzjach i komentarzach z okresu popularyzacji tej książki prezes PTE podkreślał m.in., że „nikt nie potrafi wytłumaczyć wzajemnego oddziaływania na siebie czynników ekonomicznych i społecznych z tak znakomitą jasnością jak John Kenneth Galbraith i nikt nie potrafi lepiej od niego wyposażyć Amerykanów w informacje niezbędne do podejmowania decyzji o swojej przyszłości i przyszłości swoich dzieci”. Ekonomistom i politykom zaproponował koncepcję społeczeństwa dojrzałego i mądrego, wyczulonego na sytuację ludzi mniej obdarzonych przez los oraz projektował dla przyszłości ważne społecznie zadania ekonomiczne, możliwe do urzeczywistnienia w interesie wszystkich obywateli. Wskazywał przy tym drogi prowadzące do celów osiągalnych przez godne społeczeństwo, do wolności osobistej, podstawowego dobrobytu materialnego, równości rasowej i etnicznej oraz do szans na zadowolenie z życia. Zastanawiał się, jak moglibyśmy nadać światu bardziej ludzkie cechy, pozbywając się dzisiejszej konwencjonalnej wiedzy o inflacji, deficycie budżetowym, podatkach i imigracji.

W ramach cyklu programów telewizyjnych pt. „Wiek niepewności” na tle historii gospodarki i myśli ekonomicznej podkreślał znaczenie tradycji, kultury, wiedzy i wykształcenia jako podstaw odpowiedzialności polityków za rozwój społeczeństwa, środowisko naturalne i ekonomiczne warunki życia człowieka.

Pozostawił następcom wiele ważnych myśli, postawę i podejście do wszechstronnego poznania współczesnych problemów rozwoju. Mnie przypomniał kolejny raz o tym, co dla każdego ekonomisty powinno być najważniejsze….

Andrzej Muszyński